Waarom we AI wantrouwen maar toch massaal gebruiken

Home » AI Kennisbank » Waarom we AI wantrouwen maar toch massaal gebruiken

De adoptie van kunstmatige intelligentie neemt snel toe. Uit cijfers in The AI Trust Report 2026 van Morning Consult blijkt echter een opvallende tegenstelling. Terwijl het gebruik van AI-tools stijgt van 31% in mei 2024 naar 49% in april 2026, daalt het vertrouwen in AI-merken en AI-bedrijven. Gemeten over 198 productcategorieën in de VS staat de AI-sector inmiddels in de top tien van minst vertrouwde sectoren in Morning Consult’s tracking.

Voor ondernemers die met AI aan de slag willen, roept dit een praktische vraag op: hoe ga je verstandig om met technologie die je nuttig vindt, maar waarvan de makers je vertrouwen niet hebben gewonnen?

Nederland en Europa buitengewoon sceptisch

Als we inzoomen op de wereldwijde cijfers, wordt duidelijk dat deze vertrouwenscrisis voornamelijk een westers fenomeen is. De netto vertrouwensscore voor ChatGPT, dus vertrouwen minus wantrouwen, bedraagt gemeten per continent gemiddeld boven de 50 punten in Afrika en Zuid-Amerika. In de westerse wereld is de houding beduidend kritischer.

Nederland scoort daarin laag. De netto vertrouwensscore voor ChatGPT bedraagt in ons land 10.0 punten. Dat is aanzienlijk lager dan het wereldwijde gemiddelde van 36.3 en ook lager dan de score in de Verenigde Staten, die zelf al niet hoog is met 18.0. Er is wel een belangrijk lichtpuntje. Anders dan in de VS liet de netto vertrouwensscore voor ChatGPT in verschillende Europese landen, waaronder Duitsland, Frankrijk en Zweden, jaar op jaar een stijging zien. De Europese consument is terughoudend, maar sluit zich niet volledig af voor de technologie.

Vertrouwen in ChatGPT – Bron: The AI Trust Report

De oorzaak van het wantrouwen

Dit brede wantrouwen komt niet voort uit doemscenario’s over het einde van de mensheid. Slechts 20% van de Amerikanen onderschrijft de stelling dat AI een reëel risico vormt voor de menselijke beschaving. De zorgen zijn veel concreter. Consumenten wijzen op het verspreiden van misinformatie (39%), de bedreiging van werkgelegenheid (38%) en misbruik van persoonlijke gegevens (33%).

Opmerkelijk is dat de vertrouwensdaling samenviel met een reeks negatieve berichten eind 2025, waaronder berichten over AI-gerelateerde ontslagen bij grote techbedrijven, privacyincidenten rondom bekende chatbots en de opkomst van AI-gegenereerde deepfakes. Of deze berichten de daling hebben veroorzaakt, laat het rapport open. Dat ze gelijktijdig optraden, is wel duidelijk.

Het resultaat is een interessante tweedeling. Slechts 13% van de Amerikanen gelooft dat AI-bedrijven eerlijk zijn over de beperkingen en risico’s van hun producten. Tegelijkertijd vertrouwen consumenten zichzelf juist wél. Gevraagd wie zij vertrouwen om AI verantwoord in te zetten, scoort de eigen persoon met +16 nettopunten het hoogst. AI-bedrijven als categorie komen uit op -14. Mensen vinden de tools nuttig en geloven dat ze er zelf verstandig mee omgaan. Het zijn de grote techbedrijven die ze wantrouwen.

De oplossing voor ondernemers

Je hoeft de techgiganten niet blind te vertrouwen om de technologie succesvol en veilig te gebruiken. Zeker in de nuchtere Nederlandse markt draait alles om gericht vertrouwen. Je gebruikt de tools voor taken waar ze écht goed in zijn en stelt tegelijk harde grenzen om je bedrijfsdata te beschermen. Zorg dat je personeel voldoende kennis heeft van de techniek en de risico’s.

Als ondernemer neem je zelf de regie. Een concreet beginpunt is een interne richtlijn waarin staat welke informatie medewerkers wel en niet mogen invoeren in platforms zoals ChatGPT, Claude of Gemini. Denk aan het onderscheid tussen algemene vakinformatie, waarvoor deze tools prima geschikt zijn, en klantgegevens of bedrijfsgevoelige informatie, die buiten openbare modellen moeten blijven. Zo gebruik je de rekenkracht van de technologie zonder onnodige privacyrisico’s te nemen.

Transparantie richting klanten is daarbij een onderscheidend voordeel. In een tijd waarin grote spelers ondoorzichtig te werk gaan, bouw je juist een sterkere relatie op door open te zijn over hoe en waarvoor je AI inzet.

Weet wat je implementeert

Technologie is een middel en geen doel op zich. Wil je weten hoe je AI veilig en rendabel integreert in jouw bedrijf, zonder de controle uit handen te geven? Neem contact op voor onafhankelijk en praktisch advies op maat.

Bron:

• The AI Trust Report