AI wordt duurder, niet goedkoper. Tijd om te denken in tokens
Wie de afgelopen jaren met AI werkte, raakte gewend aan een prettig idee: voor een paar tientjes per maand heb je onbeperkt toegang tot een slimme assistent. Dat beeld gaat veranderen.
Onderzoeksbureau Gartner voorspelt dat AI-codingkosten in 2028 het gemiddelde salaris van een ontwikkelaar kunnen overstijgen, vooral door stijgend tokenverbruik en verschuiving naar gebruiksgebaseerde prijsmodellen.
Die voorspelling gaat over professionele ontwikkelteams bij grote bedrijven. Maar de onderliggende beweging raakt iedere ondernemer die AI gebruikt, van de ZZP’er met een ChatGPT-abonnement tot het MKB-bedrijf met geautomatiseerde klantcontacten.
Daarom is dit een goed moment om een nieuw begrip in je vocabulaire op te nemen: de token-economie.
Wat zijn tokens en waarom bepalen ze de prijs?
Elk AI-model werkt met tokens. Een token is een stukje tekst, ongeveer driekwart woord. Alles wat je aan een AI-model vraagt en alles wat het model terugstuurt, wordt afgerekend in tokens.
Bij simpel gebruik valt dat verbruik mee. Een vraag stellen en een antwoord krijgen kost een paar honderd tot een paar duizend tokens. Maar moderne AI-toepassingen werken anders. Redeneermodellen denken eerst uitgebreid na voordat ze antwoorden, en dat nadenken kost tokens. AI-agents voeren zelfstandig taken uit in meerdere stappen, en elke stap kost tokens. Wie een document van tachtig pagina’s als context meegeeft, betaalt voor elke pagina. Het verbruik per taak kan zo tientallen keren hoger uitvallen dan bij een eenvoudige vraag.
Waarom tokens duurder worden
Er zijn twee redenen waarom je moet rekenen op stijgende kosten en ze versterken elkaar.
Subsidie op AI
De eerste reden is dat de huidige prijzen deels kunstmatig laag zijn. Veel AI-aanbieders draaien fors verlies op hun diensten. De rekenkracht die nodig is om een model te draaien kost meer dan wat gebruikers ervoor betalen en het verschil wordt bijgelegd met investeringsgeld. Dat is een bewuste strategie om marktaandeel te veroveren, vergelijkbaar met hoe maaltijdbezorgers en taxidiensten jarenlang onder de kostprijs werkten. Maar investeerders willen op enig moment rendement zien. De verschuiving naar verbruiksprijzen, die Gartner beschrijft, is precies dat: de fase waarin aanbieders de werkelijke kosten bij de gebruiker gaan neerleggen.
Schaarste
De tweede reden is schaarste. De vraag naar rekenkracht groeit harder dan het aanbod. Gespecialiseerde chips zijn beperkt leverbaar, datacenters kunnen niet snel genoeg gebouwd worden en het stroomnet loopt op veel plekken tegen zijn grenzen aan. Tegelijkertijd verbruiken nieuwe modellen en AI-agents per taak steeds meer tokens. Meer vraag en beperkt aanbod betekent in elke markt hetzelfde: de prijs gaat omhoog, of het onbeperkte abonnement verdwijnt.
Je ziet die beweging nu al. Steeds meer AI-tools hanteren verbruikslimieten binnen hun abonnementen, rekenen extra voor intensief gebruik of stappen volledig over op betalen per token.
Claude Fable 5
Een actueel voorbeeld: Anthropic haalt zijn krachtigste model, Claude Fable 5 uit de reguliere abonnementen. Wie het model wil gebruiken, moet aparte verbruikscredits kopen en betaalt per token, tegen tarieven die vergelijkbaar zijn met wat zakelijke API-gebruikers betalen. De reden die Anthropic zelf geeft is veelzeggend: er is simpelweg te weinig rekencapaciteit om het model voor alle abonnees beschikbaar te houden. Het bedrijf zegt het model weer in de abonnementen op te nemen zodra er voldoende capaciteit is. Of dat gebeurt moet blijken, maar het patroon is duidelijk. De krachtigste modellen verschuiven van vast maandbedrag naar betalen per verbruik.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Betekent dit dat AI onbetaalbaar wordt voor het MKB? Nee. Maar het betekent wel dat de rekensom verandert. Waar je nu een vast maandbedrag betaalt, ga je steeds vaker betalen naar verbruik. En verbruik dat je niet meet, kun je niet beheersen. Wie zonder plan AI-agents laat draaien of standaard het zwaarste model gebruikt voor elke taak, kan verrast worden door de factuur.
Het goede nieuws: denken in een token-economie is vooral gezond ondernemerschap. Het dwingt je om per taak te bepalen wat AI oplevert en wat het kost. Een paar praktische uitgangspunten helpen daarbij.
Gebruik het juiste model voor de juiste taak
Een e-mail samenvatten of een productomschrijving herschrijven kan prima met een klein, goedkoop model. Bewaar de zware en dure modellen voor taken waar de kwaliteit er echt toe doet, zoals strategische analyses of complexe teksten. Het prijsverschil tussen een licht en een zwaar model kan een factor tien of meer zijn.
Houd je context beperkt
Hoe meer informatie je meegeeft aan een AI-model, hoe meer tokens je verbruikt. Geef alleen de informatie mee die nodig is voor de taak, in plaats van standaard complete documenten of hele gesprekshistories.
Meet je verbruik
Kies je voor tools met verbruiksprijzen, stel dan limieten en meldingen in. De meeste platforms bieden een dashboard waarin je per maand ziet wat je verbruikt. Behandel AI-kosten zoals je telefonie- of energiekosten behandelt: als een post die je maandelijks controleert.
Reken de businesscase per toepassing door
Een AI-chatbot die klantvragen afhandelt mag best wat kosten als hij uren werk bespaart. Maar een automatisering die dagelijks duizenden tokens verbruikt voor een taak die nauwelijks tijd scheelt, verdient een kritische blik.
Nuchter blijven
De voorspelling van Gartner is geen reden voor paniek, wel voor bewustzijn. De periode waarin AI vrijwel gratis aanvoelde gaat verdwijnen. Ondernemers die nu leren denken in tokens, verbruik en rendement per taak, staan straks niet voor verrassingen. Zij weten precies welke AI-toepassingen geld opleveren en welke alleen geld kosten.
En dat is uiteindelijk waar het om draait: niet zoveel mogelijk AI gebruiken, maar AI inzetten waar het je bedrijf aantoonbaar slimmer en efficiënter maakt én waar de opbrengst hoger is dan de kosten.
Benieuwd waar AI in jouw bedrijf rendeert en waar het alleen tokens verbrandt? Neem dan contact op met AIMonnik.nl.
Bron:
Lees ook
Plaats een Reactie
Meepraten?Draag gerust bij!