ArtCraft: gratis alternatieven voor Adobe en Office, bestuurbaar door je AI-agent

Home » AI Kennisbank » ArtCraft: gratis alternatieven voor Adobe en Office, bestuurbaar door je AI-agent

Met hulp van AI alternatieven bouwen voor bekende Adobe-programma’s. Dat deed ontwikkelaar Brandon Thomas begin oktober met ArtCraft. Inmiddels is het project flink gegroeid. Het telt inmiddels dertien apps, waaronder alternatieven voor Word, Excel en PowerPoint. En er speelt een tweede ontwikkeling die voor ondernemers minstens zo interessant is: je kunt deze programma’s rechtstreeks laten bedienen door een AI-agent zoals Claude.

In dit artikel lees je wie er achter ArtCraft zit, waarom het project is gestart, hoe het met AI is gebouwd, wat de apps nu wel en niet kunnen en wat deze ontwikkeling betekent voor jouw bedrijf.

Wie zit er achter ArtCraft?

Brandon Thomas is een Amerikaanse softwareontwikkelaar met naar eigen zeggen vijftien jaar ervaring, waarvan ongeveer tien jaar met de programmeertaal Rust. Hij was eerder CEO van Storyteller.ai, het bedrijf achter het stemplatform FakeYou en werkte als engineer bij betaalbedrijf Square.

ArtCraft begon als AI-studio voor beeld en video. Daarin stel je een scène zelf samen uit afbeeldingen, 3D-modellen en geposeerde personages, waarna een AI-model het eindbeeld maakt. Volgens Thomas betaalt het betaalde tegoed van die studio de ontwikkeling van de gratis apps. Daarnaast biedt hij vergoedingen aan externe ontwikkelaars die bijdragen of fouten opsporen.

Dat de apps met AI zijn gebouwd, leverde Thomas het verwijt op dat hij een ‘vibe coder’ zou zijn: iemand die AI code laat schrijven zonder die zelf te begrijpen. Hij wijst dat label af en wijst op zijn jarenlange ervaring als ontwikkelaar.

Waarom alternatieven voor Adobe?

De aanleiding is persoonlijk. Thomas zegt dat hij te vaak tegen de annuleringskosten van Adobe aanliep, die hij een misleidend ontwerppatroon noemt. Hij staat daarin niet alleen. Adobe trof eerder een schikking van 150 miljoen dollar met het Amerikaanse ministerie van Justitie over zijn abonnementspraktijken. De helft daarvan is een boete, de andere helft bestaat uit gratis diensten voor klanten. De overheid stelde dat Adobe de kosten voor vroegtijdig opzeggen verborg en opzeggen lastig maakte. Adobe ontkende iets verkeerd te hebben gedaan.

Achter het project zit ook een bredere overtuiging. Volgens Thomas kunnen kleine teams met AI-programmeerhulp bijna identieke open-source versies van betaalde software bouwen. Hij vat dat samen met de uitspraak “software is over”. In zijn eerste aankondiging beloofde hij binnen een maand volledige functiegelijkheid met Adobe. Na kritiek stelde hij dat bij naar 99 procent, binnen maanden in plaats van jaren.

Van zeven naar dertien apps

Begin oktober verschenen de eerste zeven apps. Het Acrobat-alternatief heette in de eerste aankondiging nog PrintCraft en werd later PdfCraft. Inmiddels (oktober 2026) staan er dertien op de website van ArtCraft:

Alle Craft-apps zijn gratis en open source onder de MIT- of Apache 2.0-licentie. Daardoor mag je de code bekijken, aanpassen en ook commercieel gebruiken. Ze draaien op macOS, Windows en Linux. Volgens de website van ArtCraft draaien twaalf van de dertien ook in de browser. Alleen de AI-studio van ArtCraft zelf werkt met betaald tegoed. Met een aparte launcher installeer en update je alle apps tegelijk.

Artcraft launcher

De belangstelling is groot. PhotoCraft passeerde volgens CineD binnen ongeveer anderhalve week de 40.000 sterren op GitHub, een veelgebruikte maatstaf voor populariteit onder ontwikkelaars. Inmiddels zijn het er ruim 66.000.

Voor het MKB zijn vooral de Office-alternatieven interessant. WordCraft werkt met DOCX-bestanden, GridCraft met XLSX en DeckCraft met PPTX. Volgens de makers ondersteunt GridCraft 513 van de 523 werkbladfuncties van Excel. Dat klinkt indrukwekkend, maar gewogen naar wat Excel-gebruikers echt gebruiken, schatten de makers dat GridCraft ongeveer voor de helft klaar is voor echt werk.

Hoe is ArtCraft gebouwd?

Thomas zegt dat hij de apps in Rust heeft geschreven met hulp van Claude Opus 5.5, het model van Anthropic. GreenNode analyseerde de openbare commitgeschiedenis, het logboek van alle codewijzigingen. Van de ruim 5.000 wijzigingen in de eerste zeven apps noemt ongeveer 77 procent Claude Opus 5.5 als medeauteur. Daarnaast zijn onder meer andere Claude-modellen, Codex van OpenAI en GitHub Copilot gebruikt. Meerdere AI-agenten werkten tegelijk, elk aan een eigen onderdeel.

De werkwijze is leerzaam. Het team gaf de AI niet de opdracht om ‘een Photoshop’ te bouwen. Iedere app heeft een vast regelbestand dat de agenten eerst moeten lezen. Daarin staat onder meer:

• dat agenten nooit in de programmabestanden van Adobe mogen kijken of daaruit iets mogen kopiëren;
• dat ze gedrag alleen mogen bestuderen via openbare documentatie of door het programma te gebruiken;
• dat iedere functie een eigen, gedocumenteerde opdracht moet worden;
• dat ze eerst een test schrijven en pas daarna de functie bouwen;
• dat ze het programma zelf openen, de nieuwe functie uitproberen en met schermafbeeldingen controleren of het werkt.

Beslissingen over licenties, uitgaven, publicatie en persoonsgegevens blijven bij mensen. De les voor bedrijven: AI-agenten worden pas echt productief als je vooraf duidelijke regels, kleine taken en een heldere definitie van ‘klaar’ vastlegt.

Nieuw: je AI-agent bedient de software zelf

Voor ondernemers is dit misschien wel het belangrijkste onderdeel. Iedere functie in de Craft-apps is een opdracht die je niet alleen via de knoppen en menu’s kunt uitvoeren, maar ook via de opdrachtregel, een technisch besturingskanaal of een MCP-server.

MCP staat voor Model Context Protocol. Het is een open standaard waarmee een AI-agent andere software kan bedienen. In plaats van zelf door menu’s te klikken, geef je de agent een opdracht in gewone taal. De agent voert vervolgens de juiste handelingen uit in het programma.

Hoe ver dat gaat, laat FilmCraft zien. Volgens de documentatie telt de app meer dan 650 van zulke opdrachten. De trailer en de kleurcorrecties op de schermafbeeldingen van het project zijn gemaakt door een AI-agent die de app bediende.

In Claude Code koppel je een app met één opdracht. Voor PhotoCraft ziet dat er ongeveer zo uit:

claude mcp add photocraft -- photocraft-cli mcp

De Italiaanse AI-specialist Pasquale Pillitteri testte de koppeling bij alle dertien apps. PhotoCraft biedt de agent 25 hulpmiddelen en geeft na iedere stap een voorbeeldafbeelding terug, zodat de agent zijn eigen werk kan controleren. Start je de app in de gekoppelde modus, dan zie je de wijzigingen live in het programmavenster verschijnen. In zijn test maakte Claude Code binnen 39 seconden een afbeelding met logo, verloopachtergrond en tekst.

De koppeling werkt met AI-agenten die MCP ondersteunen, zoals Claude Code, Claude Desktop en Cursor. Denk aan toepassingen als:

• een reeks productfoto’s volgens vaste regels laten bijkleuren of bijsnijden;
• een presentatie laten opbouwen op basis van cijfers uit een spreadsheet;
• standaarddocumenten laten opmaken volgens je huisstijl.

Dit zijn mogelijkheden, geen bewezen praktijkresultaten. Test ze dus eerst kleinschalig.

ArtCraft is niet de enige partij die deze kant op gaat. DaVinci Resolve kreeg in versie 21.1 een AI-assistent die via MCP werkt, en Adobe test een AI-assistent in After Effects. Software krijgt steeds vaker niet alleen een bediening voor mensen, maar ook een ingang voor AI.

Let op de veiligheid

Een agent die software bedient, kan bestanden openen, wijzigen en opslaan. Geef de agent daarom alleen toegang tot de mappen die nodig zijn, werk met kopieën van je bestanden en controleer het resultaat voordat je het gebruikt. Bij het registreren van de MCP-server kun je opgeven welke mappen de agent mag gebruiken.

Wat kunnen de apps nu echt?

De makers zijn eerlijk over de beperkingen. Alle apps zijn alfasoftware: vroege versies waarin fouten en ontbrekende functies normaal zijn.

• PhotoCraft is volgens de eigen documentatie nog geen vervanger voor dagelijks professioneel werk. Wel konden volgens eigen tests op een openbare testset 307 van 309 PSD-bestanden met behoud van uiterlijk worden geopend en opgeslagen.
• FilmCraft heeft volgens de makers ongeveer 86 procent van de functies van Premiere Pro, maar is pas voor ongeveer 56 procent klaar voor echt werk. Premiere-projecten openen lukt niet en camera-RAW wordt niet ondersteund.
• EffectCraft kan geen After Effects-projecten openen en plug-ins van Adobe werken niet.
• Vroege testers meldden traagheid, haperende tekstbewerking en sneltoetsen die niet reageren.

Daarnaast is er de vraag van continuïteit. Dertien programma’s die grotendeels door een kleine groep ontwikkelaars met AI worden onderhouden en worden betaald door een ander bedrijfsonderdeel, zijn iets anders dan een commercieel product met supportcontract. Een vertrouwde interface betekent niet dat alle functies al betrouwbaar of volledig werken.

De ethische en juridische vraag

De makers zeggen dat ze geen code, iconen, presets of andere bestanden van Adobe gebruiken. De apps zouden zijn gebouwd op basis van openbare technische standaarden en door te observeren hoe de software van Adobe zich gedraagt. Deze werkwijze heet een ‘clean room’-aanpak.

Dat is hun eigen verklaring, geen onafhankelijke juridische beoordeling. Adobe heeft op het moment van schrijven niet publiekelijk gereageerd.

Tegelijk is de gelijkenis groot. Indeling, menunamen, panelen en sneltoetsen lijken sterk op die van Adobe. Dat is ook de bedoeling: wie Photoshop kent, hoeft niets opnieuw te leren. Maar Adobe heeft jarenlang geïnvesteerd in de software en werkwijzen die gebruikers kennen. In hoeverre is het eerlijk om daarop voort te bouwen en vergelijkbare software gratis aan te bieden?

Er speelt nog een tweede vraag. AI-modellen zijn getraind op grote hoeveelheden openbare tekst, waaronder mogelijk handleidingen en tutorials over juist de software die wordt nagebouwd. Wat ‘clean room’ betekent als de ontwikkelaar een taalmodel is, is nog niet uitgekristalliseerd. Wettelijk toegestaan en ethisch verantwoord zijn bovendien niet altijd hetzelfde.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Je hoeft morgen je Adobe- of Microsoft-abonnement niet op te zeggen. Wel laat ArtCraft vijf ontwikkelingen zien waar je als ondernemer rekening mee kunt houden.

1. Bouwen wordt goedkoper, bewijzen niet. Maar of die software ook betrouwbaar is, blijkt pas als je er langere tijd mee werkt, met je eigen bestanden en in je dagelijkse werk.
2. Meer concurrentie, meer keuze. Als AI het bouwen van alternatieven sneller en goedkoper maakt, moeten gevestigde aanbieders duidelijker laten zien waarom hun abonnement het geld waard is. Kijk daarom kritisch naar je huidige softwarekosten.
3. Let bij je softwarekeuze op AI-aansturing. Kan je AI-agent de software bedienen via MCP of een andere koppeling? Software die dat ondersteunt, past beter bij een werkwijze waarin AI steeds meer taken uitvoert.
4. Test eerst en nooit met kritisch werk. Probeer de apps gerust uit, maar gebruik ze voorlopig niet voor klantwerk of belangrijke bestanden. Werk met kopieën en vergelijk het resultaat met je huidige software.
5. Leg regels vast als je AI laat programmeren. Bij code die AI schrijft, telt niet alleen of die werkt, maar ook waar die op gebaseerd is. Mag de AI bijvoorbeeld code of materiaal van anderen overnemen? Leg daarom vooraf vast wat een AI-agent wel en niet mag, zoals ArtCraft deed met een vast regelbestand voor iedere app.

Tot slot

Ik vind ArtCraft vooral interessant als voorbeeld van wat AI bij softwareontwikkeling mogelijk maakt. Een reeks programma’s waar gevestigde partijen tientallen jaren aan hebben gewerkt, kreeg binnen enkele weken een werkende tegenhanger. En die tegenhanger is meteen gebouwd om door AI te worden bediend. Of de apps ook betrouwbare alternatieven worden, moet blijken uit dagelijks gebruik, onderhoud en ondersteuning.

Waar ligt voor jou de grens tussen gezonde concurrentie en het kopiëren van andermans werk?

Bronnen

• ArtCraft Crafting Apps, ArtCraft.
• ArtCraft Releases Free Open-Source Adobe Alternatives, CineD.
• What Is ArtCraft? How AI Agents built 7 Adobe alternatives in 2 weeks, GreenNode.
• Craft-suite en MCP-servers, handleiding voor gebruik met Claude Code, Pasquale Pillitteri.
• ArtCraft takes on Microsoft Office with three free, open-source apps, tbreak.
• Developer Who Cloned Photoshop With AI Just Did the Same to Microsoft Office, Decrypt.
• ArtCraft Rebuilds Photoshop, Lightroom and Premiere as Free Adobe Alternatives, PhotographyTalk.
• ArtCraft op GitHub